استقلال انتگرال از مسیر – به زبان ساده

مجید عوض زاده
مجید عوض زاده
۱۴۰۲/۰۲/۳۰
۱۳ دقیقه
۱۴۲۶
آموزش متنی جامع
در مطالب گذشته وبلاگ فرادرس، مفاهیم انتگرال میدان‌های برداری و اسکالر را توضیح دادیم. از طرفی برخی از این انتگرال‌ها مستقل از مسیر بوده که می‌توان از آن در بسیاری از مسائل فیزیکی بهره برد. از این رو در این مسئله، مفهوم استقلال انتگرال از مسیر را توضیح خواهیم داد. البته پیشنهاد می‌شود ابتدا به ساکن مطالب انتگرال و توابع برداری را مطالعه فرمایید.
استقلال انتگرال از مسیر – به زبان ساده
997696

تعریف

میدانی برداری هم‌چون FF را به صورت زیر در نظر بگیرید.

F→=Pi→+Qj→+Rk→\large \overrightarrow { F } = P \overrightarrow { i } + Q \overrightarrow { j } + R \overrightarrow { k }

زمانی انتگرال خطی میدان فوق مستقل از مسیر است که توابع P,QP , Q و RR پیوسته بوده و تابعی اسکالر هم‌چون uu وجود داشته باشد که رابطه زیر در آن صدق کند.

F→=∇u      ⇒    ∂u∂x=P,      ∂u∂y=Q,      ∂u∂z=R\large {{\overrightarrow{F} = \nabla u\;\;\;}\kern-0.3pt{ \Rightarrow \;\;\frac { { \partial u } }{ { \partial x } } = P,\;\;\;} \kern-0.3pt { \frac { { \partial u } }{ { \partial y } } = Q,\;\;\;}\kern-0.3pt { \frac { { \partial u } } { { \partial z}} = R }}

در این صورت انتگرال خطی میدان برداری را می‌توان مطابق با رابطه زیر بدست آورد.

∫CF→(r→)⋅dr→=∫CPdx+Qdy+Rdz=u(B)–u(A)\large \begin {align*} \int \limits _ C { \overrightarrow { F } \left ( \overrightarrow{r} \right) \cdot d \overrightarrow { r } } & = { \int \limits _ C { P d x + Q d y + R d z } } \\ & = { u \left ( B \right ) – u \left ( A \right ) } \end {align*}

هم‌چنین اگر حاصل انتگرال خطی به صورت مستقل از مسیر در نظر گرفته شود در این صورت می‌توان گفت که حاصل آن روی یک مسیر بسته برابر با صفر است. در حقیقت می‌توان رابطه زیر را عنوان کرد.

∮CF→(r→)⋅dr→=0\large \begin {align*} \oint \limits _ C {\overrightarrow { F } \left ( \overrightarrow { r } \right ) \cdot d \overrightarrow { r } = 0} \end {align*}

در این صورت به میدان برداریِ F→=∇→u\overrightarrow { F } =\overrightarrow { \nabla } u، میدان برداری پایستار یا میدان برداری پایسته گفته می‌شود و تابع u=u(x,y,z)u = u \left ( { x , y , z } \right ) تحت عنوان تابع پتانسیل شناخته می‌شود.

آزمونِ میدان برداری پایستار

انتگرال خطی میدان برداری F→=Pi→+Qj→\overrightarrow { F } = P \overrightarrow{ i } + Q \overrightarrow{j} زمانی مستقل از مسیر است که دترمینان زیر برابر با صفر باشد.

$$ \large {{\nabla× \overrightarrow{F} } = { \left| {\begin {array} {*{20}{ c } } \overrightarrow { i } & \overrightarrow { j } & \overrightarrow { k } \\ {\large { \frac { \partial } { { \partial x }} } } &{\large{\frac { \partial } { { \partial y } } } } & { \large { \frac{\partial } { { \partial z }} } } \\ P & Q & R \end{array}} \right| } = { \overrightarrow { 0 }} } $$

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریع‌تر ببینید

بر اساس رای ۳ نفر
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
اگر پرسشی درباره این مطلب دارید، آن را با ما مطرح کنید.
منابع:
Math24
PDF
مطالب مرتبط
نظر شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *